Als de nood het hoogst is

Al vanaf de 13de jaargang (1995/1996) van het Praxisbulletin treft u regelmatig een zogenoemd pretpakket aan, in de vorm van een kopieerblad op A4-formaat. Het Praxisbulletin introduceerde deze pretpakketten in het themanummer Alles uit de kast...! (nummer 5, januari 1996). De bedoeling van die pretpakketten was (en is nog steeds!), dat ze ingezet kunnen worden op momenten, dat de kinderen van een groep snel een halfuurtje zinvol aan het werk gezet moeten worden. Vaak zijn dat momenten, waarop er sprake is van een «noodsituatie». Bijvoorbeeld wanneer er ’s ochtends bij de start van de lessen (of op enig ander moment) plotseling geen leerkracht beschikbaar is voor een groep, door een ziekmelding. Er moet dan snel iets geregeld worden. De invalkracht moet voor de groep, maar die is er nog niet. Er moet nog een dagprogramma opgezocht worden. Of een handleiding. Of de map met klassengegevens. Of... In ieder geval moet de groep vlot en zelfstandig aan het werk, zonder een uitgebreide instructie. U kent zulke situaties ongetwijfeld uit eigen ervaring. Een kopieerblad met een boeiende opdracht kan dan even voor wat «lucht» zorgen. En dan is er... het pretpakket!

Vreemde voorwerpen

Dit kopieerblad – dat geheel zelfstandig te maken is – kan ingezet worden als pretpakketopdracht. Maar het kan ook uitstekend dienen als opdracht bij een (klassikale) les (of lessenserie) begrijpend lezen of bij een les geschiedenis (over de Zuiderzee, de IJsselmeerpolders of archeologie).

Leren leren

Als studente aan de opleiding Bachelor lager onderwijs (België) heb ik in mijn afstudeerjaar een actieonderzoek gedaan. Omdat ik ondervond, dat op mijn stageschool weinig rond leren leren werd gedaan, besloot ik te gaan onderzoeken hoe ik verschillende tips rond leren leren zou kunnen gebruiken om de leerlingen te helpen leren. In dit artikel ga ik dieper in op een aantal facetten, die ik heb onderzocht.

Ziek zijn… en toch naar school?!

Pim is een vrolijke, leergierige en sociale jongen. Hij gaat iedere dag met plezier naar school en komt dagelijks vol enthousiasme weer thuis. Maar door een chronische ziekte loopt Pim tegen heel wat obstakels aan. Pim heeft Cystic Fibrosis (CF), oftewel taaislijmziekte. Voordat hij naar school gaat, moet hij medicatie sprayen, oefeningen doen, eten en pillen slikken. Dan pas kan hij weg van huis. Pim gaat voor een jaarlijkse controle naar het ziekenhuis en moet tot zijn grote teleurstelling opgenomen worden. Zijn longen hebben weer extra hulp nodig. En daarbij is een zware medicijnkuur noodzakelijk. Wat nu? Hoe moet dat met school?

Joris

‘Te koop! Mooie gelukspoppetjes te koop!’ Meester Jeroen kijkt trots naar Joris, die zijn eigengemaakte waren aan de man probeert te brengen tijdens de fancy fair op school. Zijn groep 8 heeft het toch maar mooi voor elkaar gekregen. De opbrengst gaat geheel naar een project voor weeskinderen in Guatemala. En kijk die Joris daar toch eens staan! Mees Jeroen glundert En zo begint de vijfde aflevering in de serie over bijzondere kinderen, die in jaargang 28 van het Praxisbulletin zal verschijnen. Aflevering 5: kinderen met een verstandelijke beperking.

Negen zakjes met lollys

Wout vult 9 zakjes met lolly’s. In elk zakje gaan 4 lolly’s. Hoeveel lolly’s zitten er in de zakjes samen? 9 x 4 = Welke opgave hierboven is makkelijker: de linker of de rechter? Met de komst van het realistisch rekenen staan rekentoetsen en rekenboeken vol met contextopgaven. Dit zijn rekenopgaven, waarbij de gegevens «verpakt» worden in een realistische situatie. Die «verpakking» kan bestaan uit een bondige tekst (zoals hierboven) of een tekening. Sommige leerlingen maken vlot rijtjes met kale sommen, terwijl ze met veel moeite de contextopgaven maken. Waarom maken methodemakers en toetsenmakers dan tóch deze talige rekensommen? En maken leerlingen kale sommen inderdaad beter dan contextopgaven? In dit artikel komen beide vragen aan de orde.

Dol op tollen!

Op het gebied van de fijne motoriek heb ik onlangs een meisje extra begeleiding gegeven. Een van de activiteiten was het draaien met een tolletje. Niet met een hak- of priktol, maar met een klein tolletje. Ik bracht een zakje mee naar school, met daarin een aantal tollen. Een van de favoriete tollen van het meisje bleek een tolletje te zijn, met een lichtje erin. Elke week kwam er vervolgens een nieuwe tol bij in het zakje. Het draaien met de tollen en het doen van verschillende opdrachten hiermee werd een gezellig gebeuren. Omdat we samen zo veel plezier beleefd hebben met de tollen, heb ik hierover een artikel geschreven. En natuurlijk ook, omdat de fijne motoriek zo op een prettige en speelse manier geoefend werd. In dit artikel vindt u dan ook een heleboel ideeën om in de klas met tolletjes aan de slag te gaan. U begint gewoon samen met de kinderen tollen te sparen, te verzamelen. En dan komen de verwerkingsopdrachten vanzelf.

Zullen we samen?

Steeds meer scholen zijn actief bezig met het stimuleren van sociale competenties van leerlingen. Meestal wordt hiervoor een aparte methode gebruikt, die op een vast moment in de week als opzichzelfstaand vak wordt ingezet. Als we leerlingen echter niet alleen sociale vaardigheden willen aanleren, maar als we ook willen dat leerlingen die vaardigheden verwerven, dan is er meer nodig. Hoe kunnen leerlingen zich de aangeleerde kennis en de bedoelde vaardigheden op het gebied van sociale competentie in een natuurlijke context eigen maken? Coöperatieve werkvormen kunnen die natuurlijke context bieden. Maar het ligt niet voor de hand, dat daarbinnen de sociale vaardigheden vanzelf ontwikkelen. Ik vond hiervoor een model, dat de belangrijke, in de literatuur genoemde strategieën voor het leren van sociale vaardigheden in zich heeft. Het T-kaartmodel1 biedt de leerkracht én de leerlingen een duidelijk gefaseerd houvast en blijkt zeer effectief!

YURLS: een digitale schatkist

‘Waar had ik die handige link opgeschreven? In mijn agenda? In mijn notitieboekje? Of thuis in de computer?’ Geen nood, want met een YURLS-website kunt u al uw links handig ordenen. Bovendien zijn duizenden leerkrachten u voorgegaan, waardoor een schat aan informatie op een overzichtelijke manier is gebundeld.

Verliefd

Hier treft u de tekst, het notenschrift, de melodie en de karaoke en de lessuggesties aan.