In een brief aan de Tweede Kamer stelt minister van onderwijs Van der Hoeven voor, dat scholen meer zeggenschap krijgen in het vaststellen van de schooltijden. Maar ook ouders krijgen, als het aan de minister ligt, een stevige vinger in de pap.

Klik hier voor de brief van de minister.

Situatie nu | Het plan | Hoorns model | De ouders | Andere landen | Ten slotte

De situatie nu

Op dit moment mogen basisscholen de leerlingen niet meer dan 5,5 uur per dag les geven. Bovendien is bepaald, dat kinderen in groep 1 t/m 4 minimaal 3520 uur les moeten krijgen en in groep 5 t/m 8 minimaal 4000 uur. In totaal dus 7520 uur.
Scholen mogen hier alleen van afwijken, als ze bv. door klemmend personeelstekort in de problemen komen. In overleg met de onderwijsinspectie kan dan worden besloten om tijdelijk een kortere schoolweek in te voeren.
Het kabinet is en blijft voorstander van een schoolweek met vijf lesochtenden. De praktijk wijst uit dat kinderen 's ochtends beter leren dan later op de dag. Vooral zwakke leerlingen zouden de dupe worden van een vierdaagse schoolweek.
Op vrijwel alle scholen zijn dan ook de cognitieve vakken als rekenen en taal 's ochtends in het lesprogramma geplaatst.

Het plan

De 7520 uur onderwijs in acht jaar basisschool blijven gehandhaafd, maar scholen mogen hier wat soepeler mee omgaan. Ze kunnen bv. besluiten om het verschil in lesuren tussen onder- en bovenbouw kleiner te maken. De bovenbouw hoeft dan bijvoorbeeld nog maar 3840 uur les te krijgen, terwijl de onderbouw nu ten minste 3680 uur in de schoolbanken moet zitten.
Scholen kunnen er dan voor kiezen om de leerlingen op maandag, dinsdag en donderdag wat langer naar school te gaan, terwijl de woensdag- en vrijdagmiddag vrij zijn.
Het voorstel past in de lijst van speerpunten op het gebied van onderwijs, die de minister op de website van het ministerie presenteert:

• minder regels en voorschriften,
• meer eigen ruimte voor scholen,
• aanpak van het lerarentekort.

Hoorns model

De gedachte achter het voorstel is, dat er nog steeds te veel zaken landelijk geregeld zijn die de scholen best zelf kunnen regelen.
Opvallend genoeg geeft de minister aan, dat een tekort aan invallers of problemen met het invullen van adv-vervanging geen redenen zouden mogen zijn om aan de schooltijden te gaan sleutelen, maar is ze wel van mening dat haar plan scholen wat extra speelruimte biedt om hier creatief mee om te gaan.
Het zogenaamde "Hoorns model" lost een aantal problemen tegelijk op: doordat de school elke dag met alle groepen wat langer doorgaat, kan ze vrijdagmiddag iedereen vrij geven. Hierdoor neemt de werkdruk voor leerkrachten af omdat hun weekend al op vrijdagmiddag begint. Ook is er is geen ADV-vervanging meer nodig, omdat iedereen op vrijdagmiddag vrij heeft en kan de school met de fre's die ze zo overhoudt bv. extra onderwijsassistenten in dienst nemen.
Ook kan de school zich volgens het ministerie van onderwijs door de schooltijden uitstekend profileren ten opzichte van andere scholen. Zeker nu scholen de ouders en leerlingen steeds meer als klanten zien, lijkt een school met tijden die aangepast zijn aan de drukke agenda's van tweeverdieners, een gat in de markt.

De ouders

Welke rol spelen de ouders eigenlijk in dit verhaal? Als lid van de medezeggenschapsraad mogen zij – net als de leerkrachtgeleding – meebeslissen over invoering van nieuwe schooltijden. Het is uiteraard niet de bedoeling dat hierover elk jaar weer discussie bestaat, maar dat de tijden voor een langere periode worden vastgelegd.

Andere landen

Uit een onderzoek van het ITS komt naar voren, dat in nagenoeg alle andere Europese landen de kinderen vijf dagen per week naar school gaan. In Luxemburg en Italië bestaat de zesdaagse schoolweek nog, maar in geen enkel ander land duurt een schooldag zo lang als nu in Nederland. Waar de kinderen op de Nederlandse basisscholen maximaal 5,5 uur naar de meester of juf moeten luisteren, varieert dat in de rest van Europa van nog geen 3 uur (Portugal) tot 5 uur per dag (Schotland).
Als we kijken naar het totale aantal lesuren van 7- tot 12-jarigen per jaar, dan staat Nederland ook hier in de wereldwijde topdrie. In Turkije of Hongarije gaan kinderen respectievelijk 432 en 583 uur naar school, voor Nederlandse basisschoolleerlingen zijn dat maar liefst 975 lange uren, net zoveel als voor de Schotten. Nieuw-Zeeland doet daar nog eens tien uur bovenop.
Hoe zit het met de schooltijden voor onder- en bovenbouw in de rest van de wereld? In de meeste landen blijkt er nauwelijks verschil te zijn tussen de begin- en eindtijd van  jonge en oudere kinderen. Een precieze vergelijking is moeilijk, aangezien het kleuteronderwijs niet overal formeel deel uitmaakt van het basisonderwijs.
Verder blijken ook de verschillen in klimaat tussen de onderzochte landen van invloed op de schooltijden.

Ten slotte

Elke school zal zich de komende tijd – hetzij onder druk van de ouders, hetzij gedwongen door het lerarentekort en de daaruit voortvloeiende invalproblematiek – moeten bezinnen op de schooltijden.
Al verwacht de minister dat er op de meeste scholen niet zoveel zal veranderen, het feit blijft dat de discussie over de tijden nu pas goed op gang komt:
Kunnen jonge kinderen het aan langer naar school te gaan? Wat zijn de gevolgen voor scholen waar leerkrachten gewend waren om een keer in de twee weken op vrijdag vrij te zijn in verband met hun adv? Hoe reageren ouders als een school ervoor kiest om de woensdag- en vrijdagmiddag vrij te geven en op andere dagen wat langer door te gaan? Kun je in drie langere middagen echt net zoveel doen als eerst in vier of vijf kortere?

Het is duidelijk dat het een goede ontwikkeling is om scholen meer zeggenschap te geven over zaken die voor hen van belang zijn. Maar of dat uiteindelijk gunstig uitpakt voor de directie, de leraren, de kinderen of de ouders, zal de tijd moeten leren.

Hebt u iets op te merken bij of toe te voegen aan dit artikel? Of een tip voor andere scholen? Stuur ons uw reactie.

   Reageer op dit artikel